Bretagne heeft de afgelopen jaren een groeiend deel van haar publieke en private middelen aan innovatie besteed. Tussen de transformatie van haar ontwikkelingsagentschappen, de uitvoering van het plan Frankrijk 2030 op regionaal niveau en de opkomst van strategische sectoren zoals drijvende windenergie of cyberbeveiliging, herontwerpt de regio haar economische model. Het volgende panorama onderzoekt de concrete hefboom van deze transformatie en de vragen die het oproept.
Bretagne Next: een regionaal agentschap gericht op de transities
Het voormalige agentschap Bretagne Développement Innovation heeft zijn naam en werkgebied veranderd om Bretagne Next te worden. Zijn missie beperkt zich niet langer tot algemene ondersteuning van innovatie: het heeft expliciet als doel om de digitale, energie-, voedsel- en industriële transities te anticiperen en te versnellen.
Deze herpositionering weerspiegelt een politieke keuze. In plaats van subsidies te verspreiden over een breed spectrum, concentreert de regio haar middelen op sectoren die als prioritair worden beschouwd voor de economische soevereiniteit van het Bretonse grondgebied. Onder hen: cyberbeveiliging, digitale toepassingen in de agri-agro, hernieuwbare mariene energieën, hernieuwbare waterstof en competitiezeilen.
Het initiatief van Construire la Bretagne illustreert deze dynamiek van het verenigen van lokale actoren rond structurele projecten, door de vaardigheden van de bouw-, ontwikkelings- en territoriale innovatiesectoren te combineren.
De terugkoppeling uit het veld verschilt op één punt: profiteert deze sectorale concentratie evenveel de kleine plattelandsbedrijven als de stedelijke centra zoals Rennes of Brest? De beschikbare gegevens laten nog geen definitieve conclusie toe, aangezien de transformatie van het agentschap recent is.
Geregionaliseerd Frankrijk 2030: wat het Bretonse systeem daadwerkelijk financiert
Het geregionaliseerde deel van Frankrijk 2030 in Bretagne, mede gefinancierd door de Staat en de Regio en uitgevoerd door Bpifrance, richt zich op twee categorieën van projecten: individuele bedrijfsprojecten en de collectieve structurering van sectoren.
Individuele projecten van Bretonse KMO’s en ETI’s
De KMO’s en ETI’s gevestigd in Bretagne kunnen doorlopend dossiers indienen. De steun komt in de vorm van een subsidie of een terugbetaalbare voorschot. De projecten moeten passen binnen de strategische innovatiedomeinen die zijn gedefinieerd door de Regionale Strategie voor Economische en Sociale Transities (SRTES) en de strategie voor slimme specialisatie (S3).
De indiening van dossiers is open tot 30 september 2026, of totdat de fondsen zijn uitgeput. Geen uitgaven vóór de datum van indiening kunnen worden meegenomen, wat de bedrijven dwingt tot een strikte voorbereidingstijd.
Structurering van Bretonse sectoren
Het tweede deel, genaamd INNO AVENIR sectoren, financiert samenwerkingsprojecten. Het doel is om de concurrentiekracht niet van een geïsoleerd bedrijf, maar van een heel ecosysteem te versterken. Dit mechanisme is gebaseerd op de overtuiging: collectieve innovatie tussen actoren van dezelfde sector genereert meer impact dan de som van individuele inspanningen.
De beoogde domeinen overlappen grotendeels met die van Bretagne Next, wat een samenhang tussen het regionale beleid en de nationale financiering suggereert. Aan de andere kant blijft de leesbaarheid van het geheel verbeterbaar voor de leiders van TPE’s die niet over teams beschikken die zich met dossieropbouw bezighouden.
Drijvende windenergie en haveninfrastructuren: het geval van het InFloW-project in Brest
Een van de meest emblematische projecten van Bretonse innovatie betreft mariene energie. Het InFloW-project, geselecteerd in het kader van een nationale oproep voor projecten Frankrijk 2030, voorziet in de aanpassing van de EMR-terminal (hernieuwbare mariene energie) in Brest om de activiteiten met betrekking tot drijvende windenergie te huisvesten.
De Staat heeft meer dan 58 miljoen euro voor dit project vrijgemaakt. Op nationaal niveau heeft Frankrijk ongeveer 260 miljoen euro toegewezen aan vijf havens voor de ontwikkeling van drijvende windenergie, waardoor Brest tot de strategische locaties van het land behoort.
Dit project gaat verder dan alleen de productie van energie. Het structureert rond de haven van Brest een compleet industrieel ecosysteem:
- Fabricage en assemblage van componenten voor drijvende windturbines, met directe gevolgen voor de lokale industriële werkgelegenheid
- Ontwikkeling van gespecialiseerde technische vaardigheden, van scheepsbouw tot offshore onderhoud
- Positionering van Bretagne als proefgebied voor mariene energie in de Keltische Zee, een gebied dat nog weinig wordt geëxploiteerd
De tijdlijnen voor de ingebruikname en de werkelijke capaciteit van de haven om deze nieuwe activiteiten op te vangen blijven onbekend. Infrastructuurprojecten van deze omvang ondervinden vaak vertragingen.
Bretonse technopolen en territoriale netwerken van innovatie
Bretagne heeft zeven technopolen verspreid over het hele grondgebied. Deze structuren spelen een nabijheidsrol die noch Bretagne Next, noch Bpifrance alleen kunnen waarborgen: ze ondersteunen lokale projectdragers, organiseren netwerkevenementen en vergemakkelijken de toegang tot regionale en nationale systemen.
Het territoriale netwerk blijft een van de onderscheidende troeven van het Bretonse ecosysteem. In tegenstelling tot regio’s waar innovatie vrijwel uitsluitend in de metropool geconcentreerd is, behoudt Bretagne actieve schakels in Lannion, Quimper, Vannes, Lorient, Saint-Brieuc, Brest en Rennes.
Dit netwerk ondersteunt ook initiatieven gericht op werkgelegenheid. Het Forum Innov’Emploi, georganiseerd in Lorient, verbindt de uitdagingen van technologische innovatie en werving, een kritisch onderwerp in een regio waar sommige sectoren (digitale, agrovoeding, scheepsbouw) moeite hebben om kandidaten aan te trekken.
- De technopolen dienen als eerste contactpunt voor bedrijven die niet weten naar welk systeem ze zich moeten wenden
- Ze koppelen technologische innovatie aan lokale economische ontwikkeling, met inachtneming van de specifieke kenmerken van elk werkgebied
- Hun financiering hangt gedeeltelijk af van de overheden, wat hen blootstelt aan jaarlijkse budgettaire afwegingen
De vraag naar de duurzaamheid van dit netwerk moet worden gesteld. Een dicht netwerk van technopolen functioneert alleen als het op de lange termijn goed gefinancierd is, en de budgettaire beperkingen van de lokale overheden wegen op dit evenwicht.
Bretagne beschikt vandaag over een arsenaal aan tools, agentschappen en financieringen die het volledige spectrum van innovatie bestrijken, van het individuele project van een KMO tot de haveninfrastructuur van tientallen miljoenen euro’s. De samenhang tussen deze systemen verbetert, maar hun toegankelijkheid voor de kleinste structuren en het vermogen van het grondgebied om deze investeringen om te zetten in duurzame banen blijven de twee variabelen om in de komende jaren in de gaten te houden.